Τέσσερα χρόνια πόλεμος, 50 φωτογράφοι, 248 φωτογραφίες – Βοσνία 1992-1995

09 Aug 1992, MANJACA, Bosnia and Herzegovina --- EVENTS IN BOSNIA HERZEGOVINA --- Image by © Patrick Robert/Sygma/CORBIS
09 Aug 1992, MANJACA, Bosnia and Herzegovina — EVENTS IN BOSNIA HERZEGOVINA — Image by © Patrick Robert/Sygma/CORBIS

Το 2012 ορισμένοι δημοσιογράφοι και φωτογράφοι που είχαν καλύψει τους πολέμους στην πρώην Γιουγκοσλαβία, αποφάσισαν να ξαναγυρίσουν στις 6 Απριλίου 2012 στο Σαράγεβο, για να μην αφήσουν να ξεχαστεί η επέτειος από τα 20 χρόνια από την αρχή του πολέμου και την διάλυση της χώρας. Μαζί, έφτιαξαν κι ένα φωτογραφικό λεύκωμα με 248 φωτογραφίες από 50 φωτογράφους, από την αρχή του πολέμου, τον Απρίλιο του 1992 μέχρι τη συμφωνία του Dayton, στα τέλη του 1995.

Οι συντελεστές του Project και του βιβλίου ήταν οι Jon Jones (project photo editor), Gary Knight (project production in collaboration with photographer Ziyah Gafic) and Remy Ourdan (project text editor).

Και οι 50 Βόσνιοι και ξένοι φωτογράφοι, μεταξύ των οποίων και ο Γιάννης Μπεχράκης:

Odd Andersen, Darko Bandic, Yannis Behrakis, Nina Berman, Alexandra Boulat, Eric Bouvet, John F. Burns, Christophe Calais, Patrick Chauvel, Rachel Cobb, Steve Connors, Enrico Dagnino, Jerome Delay, Janine Di Giovanni, Amel Emric, Wade Goddard, Antoine Gyori, Benoit Gysembergh, Tom Haley, Jean Hatzfeld, Ron Haviv, Filip Horvat, Roger Hutchings, Morten Hvaal, Srdjan Ilic, Olivier Jobard, Jon Jones, Thomas Kern, Gary Knight, Rikard Larma, Paul Lowe, Anthony Loyd, Santiago Lyon, Enric Marti, James Mason, Christopher Morris, James Nachtwey, Anja Niedringhaus, Peter Northall, Remy Ourdan, Gilles Peress, Michael Persson, Ariane Quentier, Noel Quidu, Laurent Rebours, Andrew Reid, Patrick Robert, David Rohde, Laurent Sazy, Kurt Schork, Tom Stoddart, Laurent Van der Stockt.

Πηγή: https://xyzcontagion.wordpress.com/2015/04/09/bosnia-248-photos/#jp-carousel-5103

Το αλληγορικό τραγούδι των Social Waste για την εξόρυξη στη Χαλκιδική

potosi_1

Το Ποτοσί, λέει ο Γκαλεάνο, υπήρξε μια από τις σημαντικότερες και πολυπληθέστερες πόλεις του κόσμου. Είχε τον ίδιο πληθυσμό με το Λονδίνο, μεγαλύτερο από τη Μαδρίτη ή τη Σεβίλλη. “Vale un Potosi”, αξίζει ένα Ποτοσί, λένε οι Ισπανοί ακόμα και σήμερα για τα ακριβά αντικείμενα. Λένε ότι με το ασήμι που εξήχθη από το Cerro Rico και έφευγε για την Ευρώπη, θα μπορούσε να χτιστεί μια ασημένια γέφυρα από το Ποτοσί μέχρι τη Μαδρίτη. Οι εργάτες στα ορυχεία βέβαια πέθαιναν νωρίς. Σήμερα το Ποτοσί είναι μια πόλη-φάντασμα. Το ασήμι τελείωσε και τα παλιά μεγαλεία έσβησαν. Οι εργάτες τα ορυχεία ψάχνουν ακόμη για ψήγματα ασημιού. Πεθαίνουν πριν φτάσουν τα 45 τους.

Στίχοι, παρουσίαση: Λεωνίδας
Παραγωγή: Κωσταντής Παπακωνσταντίνου, Χρήστος
Τζουράς, κλασική κιθάρα, ηλεκτρική κιθάρα, γυαλί ταμπούρ, moog synthesizer, samples: Κωσταντής Παπακωνσταντίνου
Scratches: DJ Magnum
Μπάσο: Στέλιος
Έτος : 2015

Επιβίωση στο δάσος και στο χιόνι

Μπιβουάκ

Μπιβουάκ είναι η μαγική λέξη που εμπνέει, υποβάλει αλλά και συχνά πανικοβάλει τους ορειβάτες. Μερικοί ορισμοί για να ξέρει κανείς τι τον περιμένει:

Επιβίωση στο δάσος και στο χιόνι

Μπιβουάκ: η υπαίθρια ορεινή διανυκτέρευση, που πραγματοποιείται πάνω στην ορθοπλαγιά ή σε αντίξοη περιοχή του βουνού, με τον ελάχιστο και ελαφρύτερο δυνατό εξοπλισμό στη διάρκεια μιας ορεινής πεζοπορίας, αλπικής διάσχισης ή αναρριχητικής διαδρομής. Οι ορειβάτες συχνά υποχρεώνονται να περάσουν μια ή και περισσότερες νύχτες στο ύπαιθρο, σε ορεινές περιοχές που δεν υπάρχουν καταλύματα ή όταν επικρατούν αντίξοες συνθήκες.

Απρογραμμάτιστο (αναγκαστικό) μπιβουάκ: Συνήθως το bivouac είναι αναγκαστικό λόγω κάποιου τραυματισμού ή αδιαθεσίας, απρόβλεπτης κακοκαιρίας, υπέρβασης του χρονικού προγράμματος της πορείας ή παρέκκλισης από την προβλεπόμενη διαδρομή. Στην περίπτωση αυτή συνήθως λείπει και ο απαραίτητος εξοπλισμός. Οι ορειβάτες μιας απρογραμμάτιστης κατασκήνωσης μπιβουάκ πρέπει να προβλέπουν την κατοχή των απαραίτητων υλικών για μια ανεκτή διανυκτέρευση, όπως ο σάκος μπιβουάκ, ίσως μια αλουμινοκουβέρτα, κάποια ειδική τροφή, πρόχειρη μόνωση εδάφους και ικανό ρουχισμό.

Προγραμματισμένο Μπιβουάκ: Το πιο άνετο Μπιβουάκ. Διεξάγεται σε μια διαδρομή που απαιτεί μια ή περισσότερες διανυκτερεύσεις όταν στόχος είναι η μετακίνηση με ταχύτητα και το ελάχιστο αναγκαίο φορτίο. Το προγραμματισμένο bivouac είναι και το πιο άνετο, αλλά πρέπει να γίνει προσεκτική επιλογή του εξοπλισμού, ώστε να μην βαρύνει υπερβολικά το σακίδιο και καθυστερεί τη διάσχιση. Μεταφέρουμε μαζί μας το μίνιμουμ εξοπλισμό κάμπινγκ ,που καθιστά τη διανυκτέρευσή σε λογικό βαθμό άνετη. Όπως υπόστρωμα, ικανό έξτρα ρουχισμό, ένα σάκο μπιβουάκ και ίσως έναν ελαφρύ υπνόσακο.

Ημι-προγραμματισμένο Μπιβουάκ: Όταν πρόκειται για διαδρομές οι οποίες είναι εφικτές σε μια μέρα, όμως ενδέχεται και να μην ολοκληρωθούν, οπότε να πρέπει κανείς να έχει προβλέψει να πάρει μαζί του ορισμένα πράγματα, όπως και στο προγραμματισμένο. Προσοχή να μην φορτώνεστε με υπερβολικό βάρος, το οποίο θα σας κάνει πιο αργούς. Συνήθως ενώ ένα υπόστρωμα, ένας σάκος μπιβουάκ και λίγα επιπλέον ρούχα αρκούν.

Επιβίωση στο δάσος και στο χιόνι

Το bivouac σε χαμηλά υψόμετρα αποτελεί μια σχετικά εύκολη υπόθεση, όπου μια επιπλέον στρώση στεγνού ρουχισμού, ένα μονωτικό στρωματάκι, κάποιο κάλυμμα προστασίας από τον καιρό και ένα ρόφημα θα εξασφαλίσουν μια άνετη διανυκτέρευση. Συνήθως όμως η αναγκαστική διανυκτέρευση στο βουνό είναι μια δυσάρεστη κατάσταση. Σε αναρριχητικό bivouac, για παράδειγμα, μπορεί να χρειαστεί να αγκυρώσετε τον εαυτό σας για ασφάλεια και να περάσετε τη νύχτα κρεμασμένοι στο βράχο, ενώ σε bivouac χειμερινής ανάβασης ίσως αναγκαστείτε να δαπανήσετε πολύ χρόνο κάτω από δυσμενείς καιρικές συνθήκες για την κατασκευή κάποιου καταφυγίου (χιονότρυπα, σπηλιά χιονιού κτλ.).

Υλικά bivouac (προσέχουμε για να έχουμε)
Ανεξάρτητα του χαρακτήρα και του είδους μιας ορεινής δραστηριότητας (αναρρίχηση, ορειβασία, πεζοπορία) πρέπει πάντα να υπάρχει πρόβλεψη για ορισμένα υλικά που σε περίπτωση ανάγκης θα εξασφαλίσουν μια υποφερτή και ασφαλή διανυκτέρευση.
Η ικανή και αναγκαία ποσότητα ρουχισμού και εξοπλισμού που χρειάζεται να μεταφέρει κανείς μαζί του εξαρτάται από μια σειρά αντικειμενικών παραγόντων, όπως η εποχή του χρόνου, το είδος του πεδίου, η διάρκεια της διαδρομής, καθώς και από την εμπειρία, τη φυσική κατάσταση, το χαρακτήρα και τη γενικότερη νοοτροπία στην ανάβαση.
Σε κάθε περίπτωση η επιλογή των υλικών ανάγκης που θα πάρετε μαζί σας πρέπει να γίνεται προσεκτικά και με βάση τη λογική της επιβίωσης (όχι της άνεσης), ώστε ν’ αποφεύγεται το υπερβολικό βάρος που μπορεί από μόνο του να γίνει αιτία καθυστερήσεων και να οδηγήσει σ’ αναγκαστικό bivouac.
Η μεταφορά υλικών bivouac θα περιορίσει ενδεχομένως την ταχύτητα και την άνεση της μετακίνησής σας στο βουνό. Προνοώντας όμως πάντα για ένα ελάχιστο φορτίο από αυτά, εξασφαλίζετε τον εαυτό σας την αντιμετώπιση του απρόοπτου και τη σιγουριά ότι την επόμενη μέρα θα βρεθείτε ξανά στο μονοπάτι για να συνεχίσετε την πορεία ή στο βράχο για να τελειώσετε την αναρρίχηση. Επιπλέον η συνεχής ενασχόληση με το βουνό και η εμπειρία διαμορφώνει σιγά -σιγά την ικανότητα διάκρισης της λεπτής διαχωριστικής γραμμής ανάμεσα στο να μεταφέρει κανείς είτε πάρα πολλά είτε πολύ λίγα.

Μια ενδεικτική λίστα υλικών bivouac που μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τη δημιουργία ενός προσωπικού καταφυγίου ανάγκης και αξίζουν μια θέση στο σακίδιό σας δίπλα στις κανονικές προμήθειες φαγητού, νερού και ρουχισμού είναι η παρακάτω:

· σάκος bivouac ή μια ελαφριά σκηνή τύπου σωλήνα ή εναλλακτικά δύο πολύ μεγάλες μαύρες ενισχυμένες πλαστικές σακούλες και ίσως ένας πολύ ελαφρύς υπνόσακος.
· αδιάβροχο τζάκετ ή καγκούλ
· αλουμινοκουβέρτα (σώζει ζωές)
· μονωτικό στρωματάκι τύπου carimat
· καμινέτο, κατσαρολάκι, φαγητό, σπίρτα θύελλας (σε αδιάβροχη θήκη), κεριά
· επιπλέον τροφή (ειδικά γλυκίσματα)
· επιπλέον θερμοεσώρουχα, κάλτσες και νάυλον σακούλες
· φακός κεφαλής με εφεδρικές μπαταρίες και λαμπάκια
· μαχαίρι επιβίωσης, φτυάρι χιονιού
· φαρμακείο πρώτων βοηθειών
· χάρτης της περιοχής και πυξίδα

Επιβίωση στο δάσος και στο χιόνι

Προετοιμασία για bivouac
Πριν τη λήψη μιας τελικής απόφασης για bivouac σταθμίστε καλά όλα τα δεδομένα πριν τις συνθήκες που επικρατούν, όπως τη σωματική και ψυχική κατάσταση της ομάδας, την πιθανή ύπαρξη τραυματία, τις καιρικές συνθήκες, την απόσταση από τον προορισμό και την κατάσταση του μονοπατιού.
Αξιολογείστε επίσης την περίπτωση να μην ακινητοποιηθείτε σε μια αναγκαστική διανυκτέρευση, αλλά για να συνεχίσετε αργά και σταθερά την πορεία σας. Μια τέτοια απόφαση, βέβαια, προϋποθέτει την ύπαρξη δυνατών φακών κεφαλής (ένας φακός ανά δύο άτομα τουλάχιστον) και εφεδρικών μπαταριών, καθώς και άριστη γνώση της διαδρομής και την παρουσία στην ομάδα ενός έμπειρου ατόμου σε νυκτερινές πορείες.

Γενικά όμως ισχύει σαν κανόνας ότι η συνέχιση της πορείας μέσα στη νύχτα πρέπει ν’ αποφεύγεται, εκτός εάν το πεδίο κίνησης είναι γνωστό και ομαλό (μονοπάτι, δρόμος) ή το τέλος της διαδρομής είναι σίγουρα κοντά.
· Η νυκτερινή πορεία σε ορεινό μονοπάτι χωρίς εμφανή όρια μπορεί να αποβεί εξαιρετικά επικίνδυνη και ν’ οδηγήσει σε πτώσεις που πολύ δύσκολα αντιμετωπίζονται μέσα στο σκοτάδι.
· Σε δασωμένες περιοχές η νυχτερινή πορεία μπορεί να παρεμποδιστεί εντελώς, ιδιαίτερα όταν επικρατεί και ομίχλη.
· Στην περίπτωση της αναρρίχησης, όταν η σχοινοσυντροφιά διαπιστώσει αργά το απόγευμα ότι δεν προλαβαίνει να τελειώσει τη διαδρομή με το φως της μέρας, πρέπει οπωσδήποτε να σταματήσει την προσπάθεια και ν’ αναζητήσει κατάλληλο σημείο για bivouac.
· Η ανάβαση σε παγετώνα τη νύχτα απαιτεί με τη σειρά της πολύ μεγάλη εμπειρία, ασφάλιση με σχοινί και προσεκτική εργασία με χάρτη, πυξίδα και αλτίμετρο.

Επομένως, εάν έχουν προκύψει αντιξοότητες και η διανυκτέρευση bivouac δεν μπορεί να αποφευχθεί, προσπαθήστε να εντοπίσετε το κατάλληλο σημείο για νυχτερινή εγκατάσταση πριν τη δύση του ηλίου, ώστε να υπάρχει αρκετός χρόνος στη διάθεσή σας για την προετοιμασία του χώρου.

Στην επιλογή της τοποθεσίας του bivouac ο πρώτος παράγοντας που λαμβάνεται υπ’ όψιν είναι η ασφάλεια. Η περιοχή πρέπει να είναι προφυλαγμένη από πιθανούς κινδύνους πτώσης βράχων, χιονοστιβάδων ή κεραυνών. Σε απότομες και εκτεθειμένες περιοχές επιβάλλεται η ασφάλιση (αγκύρωση) των ατόμων και του εξοπλισμού. Παρά την έλλειψη άνεσης, ο κανόνας αυτός πρέπει απαραίτητα να εφαρμόζεται, ώστε να ελαχιστοποιηθούν οι πιθανότητες ανεπιθύμητων τραυματισμών ή απώλειας υλικών.

Επιβίωση στο δάσος και στο χιόνι

Η επόμενη προτεραιότητα αφορά την προστασία από τον άνεμο και την κακοκαιρία. Ο άνεμος είναι ο μεγαλύτερος εχθρός κατά τη διάρκεια ενός αναγκαστικού bivouac. Λειτουργεί ως επαγωγός της θερμότητας από το σώμα και προκαλεί εξάτμιση στα βρεγμένα ρούχα δημιουργώντας αφόρητες συνθήκες παγωνιάς. Ακόμα και ο νοτιάς μπορεί να σας καταψύξει αν σας βρει βρεγμένους. Μην μείνετε εκτεθειμένοι με κανέναν τρόπο. Επιλέξτε ή διαμορφώστε ένα κατάλληλο φυσικό καταφύγιο και χρησιμοποιείστε οποιοδήποτε υλικό έχετε στη διάθεσή σας για να αυτοπροστατευτείτε.
Αναζητήστε γενικά ένα χώρο σχετικά επίπεδο που να σας επιτρέπει να ξαπλώσετε ή τουλάχιστον να καθίσετε. Αν δεν βρίσκετε κατάλληλο σημείο, χρησιμοποιείστε το πτυσσόμενο φτυάρι σας, την αξίνα χιονιού ή οποιοδήποτε άλλο μέσο για να μετακινήσετε κάποια βράχια και να ισιώσετε το χώρο.

Τακτικές για την επιβίωση κατά τη διάρκεια του bivouac
Στη διάρκεια ενός bivouac το πιο σημαντικό είναι να κατορθώσετε να προφυλαχτείτε από τις καιρικές συνθήκες (άνεμος, βροχή, χιονόπτωση) και να διατηρήσετε τη θερμοκρασία του σώματός σας σταθερή, ώστε ν’ αποφεύγετε τον κίνδυνο της υποθερμίας.
Η έλλειψη φαγητού ή ακόμα και ύπνου κατά τη διάρκεια του bivouac δε δημιουργεί κατ’ ανάγκη ιδιαίτερα κρίσιμες καταστάσεις. Ένας καλός ύπνος, βέβαια, θα βοηθήσει την ανανέωση του οργανισμού και θ’ αυξήσει την απόδοση της επόμενης μέρας. Η λήψη υγρών και κατά το δυνατόν ζεστών ροφημάτων είναι επίσης απαραίτητη για την πρόληψη αφυδάτωσης ή ακόμα και κρυοπαγημάτων (ειδικά στην περίπτωση εξορμήσεων σε αλπικά ύψη μεγάλης διάρκειας).

Μερικές βασικές πρακτικές με τις οποίες ένα bivouac μπορεί να πραγματοποιηθεί με ασφάλεια και σχετική άνεση είναι οι παρακάτω:

· Αφαιρέστε αμέσως κάθε τμήμα του ρουχισμού που είναι βρεγμένο ή υγρό και έρχεται σε απ’ ευθείας επαφή με το δέρμα.
· Φορέστε στεγνά ρούχα και εσώρουχα (στην ανάγκη, στίψτε τα βρεγμένα ρούχα και βάλτε τα πάνω από τα στεγνά). Αν δεν έχετε στεγνές κάλτσες, φορέστε στα πόδια σας στεγνά γάντια ή νάιλον σακούλες. Μην βγάλετε τις μπότες σας στη διάρκεια του ύπνου.
· Φροντίστε για καλή μόνωση εδάφους. Η εδαφική υγρασία είναι χειρότερη από το κρύο του αέρα. Εάν δεν έχετε μονωτικό στρωματάκι χρησιμοποιείστε την αφρώδη πλευρά του σακιδίου ή φτιάξτε με σχοινιά, σχοινάκια, στεγνά χόρτα, κλαδιά και οτιδήποτε άλλο εύκαιρο ένα μονωμένο πλαίσιο, τουλάχιστον για να καθίσετε.
· Χρησιμοποιείστε ότι εξοπλισμό έχετε για να προφυλαχθείτε από το κρύο και τον άνεμο (σάκο bivouac, καγκούλ, αδιάβροχο, αλουμινοκουβέρτα, μονωτικό στρωματάκι, το ίδιο το σακίδιο κλπ.)
· Εάν δεν έχετε σάκο bivouac, βάλτε τα πόδια σας μέσα στο σακίδιο και τραβήξτε μέχρι τα γόνατα το κολάρο επέκτασης φορτίου. Καλύψτε το άνω μέρος του σώματός σας με οτιδήποτε αδιάβροχο διαθέτετε. Αγκαλιαστείτε με τους συντρόφους σας. Τυλίξτε γύρω από το σώμα σας υπάρχοντα σχοινιά παρεμβάλλοντας ανάμεσα ξερά χόρτα και κλαδάκια.
· Εκμεταλλευτείτε οποιοδήποτε φυσικό καταφύγιο ή υλικό υπάρχει στην περιοχή (λάκκους και κουφάλες δέντρων, φυσικά τοιχία, προεξοχές του εδάφους). Φτιάξτε έναν ανεμοφράκτη με πέτρες / χιόνι ή σκάψτε μια χιονότρυπα / χιονοσπηλιά. Απομακρυνθείτε όμως από μοναχικά δέντρα για τον κίνδυνο κεραυνών.
· Χαλαρώστε τα σφιχτά ρούχα, τις ζώνες και τα κορδόνια από τις μπότες. Τρίψτε καλά το επάνω μέρος του σώματος και τα πόδια.Βοηθείστε την κυκλοφορία του αίματος κάνοντας συνεχώς μαλάξεις στο σώμα σας.
· Εκμεταλλευτείτε τη θερμοκρασία του σώματός σας και συμπτυχθείτε μαζί με τα άλλα μέλη της ομάδας για καλύτερη θέρμανση (αν υπάρχει τραυματίας να τον έχετε στη μέση).
· Πίνετε συνεχώς υγρά (ζεστά, αν είναι δυνατόν) και τρώτε γλυκίσματα (σταφίδες, σοκολάτες, ξερά σύκα, καραμέλες).
· Προσπαθήστε να κάνετε λίγη γυμναστική πριν κοιμηθείτε. Εάν είναι δυνατόν, γεμίστε μποτίλιες ζεστό νερό και κοιμηθείτε αγκαλιά με αυτές.
· Αν αισθάνεστε υπερβολικό κρύο (ρίγη, κροτάλισμα των δοντιών κλπ.) αποφύγετε να κοιμηθείτε, όσο εξαντλημένοι και νυσταγμένοι και εάν είστε. Μπορεί να μην ξαναξυπνήσετε λόγω υποθερμίας. Κάντε συνεχώς ασκήσεις κατά τη διάρκεια της νύχτας. Ελέγχετε συνεχώς και τους υπόλοιπους συντρόφους σας.
· Εάν στο bivouac συμμετέχει κάποιος υπερβολικά εξουθενωμένος ή τραυματίας, πρέπει να τον προσέχετε συνέχεια σε βάρδιες σε όλη τη διάρκεια της νύχτας. Η διανυκτέρευση σε bivouac μπορεί να χειροτερέψει την κατάστασή του σε έσχατο βαθμό.
Τέλος, εφόσον το bivouac είναι απρογραμμάτιστο, βγείτε την επόμενη μέρα όσο το δυνατόν νωρίτερα (μόλις χαράξει) ξανά στη διαδρομή σας και επικοινωνήστε με τη βάση σας, ώστε να αποφευχθεί η αναστάτωση του σχεδιασμού μιας μη απαραίτητης διάσωσης.

Μπιβουάκ στο δάσος
Σε δασωμένη περιοχή και όταν το χιόνι δεν είναι πολύ, μια λοξή στέγη αποτελεί την πιο απλή προστασία κατά του ανέμου και των καιρικών συνθηκών. Η στέγη αυτή φτιάχνεται περίπου 50 μέτρα μέσα στο δάσος και όχι στο όριο του δάσους που είναι εκτεθειμένο στον άνεμο.
Σε ύψος περίπου 1 μέτρου μεταξύ δύο κορμών δένδρου, ή χρησιμοποιώντας δύο μπαστούνια του σκι, τεντώνουμε ένα σχοινί. Σ’ αυτό το σχοινί στερεώνουμε μια Αλουμινοκουβέρτα ή ένα καγκούλ, το φέρνουμε λοξά προς το έδαφος και αφήνουμε την ανοιχτή πλευρά του αντίθετα προς τον άνεμο.

Επιβίωση στο δάσος και στο χιόνι

Οι πλαϊνές πλευρές του μπορούν να καλυφθούν με κλαδιά ή με χιόνι, για προστασία από τον καιρό. Η λοξή στέγη προσφέρει προστασία κατά της βροχής, του χιονιού και του αέρα. Όταν ο καιρός είναι αμφίβολος, είναι καλύτερα να την φτιάξουμε νωρίς το απόγευμα, αντί μόλις πέσει η νύχτα, που μπορεί να έχει βραχεί ήδη ο υπνόσακος.

Μπιβουάκ στο χιόνι
Όπως αναφέρθηκε ήδη, η υπαίθρια διανυκτέρευση σε συνθήκες χαμηλού υψομέτρου είναι γενικά μια εύκολα αντιμετωπίσιμη κατάσταση. Σε συνθήκες όμως χειμερινού βουνού, η διανυκτέρευση και πολύ περισσότερο το αναγκαστικό bivouac είναι μια πιο σύνθετη και δύσκολη περίπτωση. Όταν μάλιστα δεν υπάρχει ο απαραίτητος εξοπλισμός bivouac, η κατασκευή ενός καταφυγίου από χιόνι είναι η μόνη εναλλακτική δυνατότητα για ασφαλή διανυκτέρευση ή παρατεταμένη διαμονή σε χιονισμένη ορεινή περιοχή.
Τα χιονο-καταφύγια δεν είναι πρακτικά σε μικρής διάρκειας χειμερινές διαδρομές, αλλά αποτελούν πρόσφορη λύση σε ένα μακρύ ταξίδι ή σε εξαιρετικά δύσκολες καιρικές συνθήκες. Τα βασικά είδη χιονο-καταφυγίων είναι οι χιονότρυπες, οι χιονοσπηλιές και τα ιγκλού.

Επιβίωση στο δάσος και στο χιόνι

Η κατασκευή χιονο-καταφυγίων είναι χρήσιμη γνώση και απαραίτητο στοιχείο εκπαίδευσης όσων δραστηριοποιούνται στο βουνό. Μερικές φορές μπορεί να θεωρηθεί διασκεδαστική ενασχόληση, αλλά σίγουρα είναι κοπιαστική δουλειά που απαιτεί πολύ ιδρώτα και διαρκεί συνήθως δύο ως τρεις ώρες. Τα εργαλεία που χρειάζονται είναι ένα φτυάρι χιονιού και όταν το χιόνι είναι παγωμένο, ένα χιονοπρίονο.
Ένα καλοφτιαγμένο καταφύγιο χιονιού είναι πιο ασφαλές από μια σκηνή, όσον αφορά την αντοχή του στις κακές καιρικές συνθήκες (καταιγίδα, χιονοθύελλα), ενώ στις περιπτώσεις που η μορφολογία του εδάφους δεν επιτρέπει το στήσιμο σκηνών, αποτελεί τη μόνη δυνατή λύση εγκατάστασης. Ακόμη κι αν η κατασκήνωση σας γίνεται με σκηνές, ένα καταφύγιο χιονιού μπορεί να χρησιμοποιηθεί για το μαγείρεμα, τη συγκέντρωση της ομάδας, ως αποθηκευτικός χώρος του εξοπλισμού, αλλά και ως καταφύγιο ανάγκης στην περίπτωση που μια σκηνή καταρρεύσει σε συνθήκες μεγάλης κακοκαιρίας.

Χιονότρυπες

Οι χιονότρυπες είναι κατάλληλα καταφύγια ανάγκης για επείγουσες καταστάσεις, λόγω του απλού και γρήγορου τρόπου κατασκευής τους. Πρόκειται για λάκκους ή τάφρους που ανοίγονται στο χιόνι σε βάθος περίπου ένα μέτρο.
Το ακριβές μέγεθος μιας χιονότρυπας εξαρτάται από τα διαθέσιμα υλικά που υπάρχουν για τη δημιουργία της οροφής της (κλαδιά, πέδιλα του σκι, σάκος bivouac, κάποιος μουσαμάς κτλ.). Τα κενά που απομένουν στην οροφή κλείνονται με χιόνι. Η οροφή μπορεί επίσης να χτιστεί με παγόπλακες, αλλά κάτι τέτοιο απαιτεί κατάλληλο χιόνι, εμπειρία και χρόνο.

Επιβίωση στο δάσος και στο χιόνι

Το εσωτερικό της χιονότρυπας διευρύνεται κατάλληλα, ώστε να εξυπηρετήσει ένα ή δυο άτομα. Η είσοδος πρέπει να βρίσκεται αντίθετα προς τον άνεμο και να κλειστεί για καλύτερη μόνωση (με χιόνι, κλαδιά ή το σακίδιο μέσα σε πλαστική σακούλα). Επίσης δυο ανοίγματα στην οροφή εξασφαλίζουν τον εξαερισμό του εσωτερικού.

Επιβίωση στο δάσος και στο χιόνι

Χιονοσπηλιές

Σχήμα. Χιονότρυπα με οροφή από παγόπλακες

Επιβίωση στο δάσος και στο χιόνι

Οι χιονοσπηλιές είναι ιδανικά καταφύγια για παρατεταμένη διαμονή σε συνθήκες χιονιού. Παρέχουν μεγαλύτερη μόνωση, προστασία και άνεση από μια ανεμοδαρμένη σκηνή διατηρώντας, ανεξάρτητα των εξωτερικών συνθηκών, μια σταθερή θερμοκρασία γύρω στους 0 με 2 βαθμούς Κελσίου (τη στιγμή που στο εσωτερικό μιας σκηνής η θερμοκρασία είναι στην καλύτερη περίπτωση 5,5 βαθμούς C πάνω από την εξωτερική).
Η κατασκευή μιας χιονοσπηλιάς γίνεται με ένα φτυάρι χιονιού ή με οποιοδήποτε άλλο μέσο είναι διαθέσιμο για σκάψιμο. Μπορείτε να έχετε ανοίξει τρύπες στην επιφάνεια του φτυαριού, προκειμένου να γίνει ελαφρύτερο, δίχως να θυσιαστεί η ικανότητα σκαψίματος.
Η διάνοιξη μιας βέλτιστης χιονοσπηλιάς για τέσσερα άτομα απαιτεί πολύ χρόνο (δυο ή τρεις ώρες), όταν χρησιμοποιούνται δύο φτυάρια. Εάν όμως υπάρχει η ανάλογη εμπειρία, μισή ώρα είναι αρκετή για ένα καταφύγιο δύο ατόμων με την ελάχιστη δυνατή χωρητικότητα.

Σχήμα. Τυπική χιονοσπηλιά

Επιβίωση στο δάσος και στο χιόνι

Πριν ξεκινήσετε την κατασκευή της χιονοσπηλιάς, εξετάστε εμφανείς κινδύνους χιονοστιβάδων, καθώς και την πιθανότητα να κλείσει ο αέρας το άνοιγμα με χιόνι και να σας σφραγίσει μέσα. Κατάλληλη τοποθεσία είναι μια σχετικά απότομη πλαγιά (κλίση 30-40) με επαρκές πάχος χιονιού (τουλάχιστον 1,5 μέτρο), ώστε να μην αποκαλυφθεί το έδαφος προτού διανοιχτεί το συνολικό βάθος της σπηλιάς. Καθώς δουλεύετε, προσπαθήστε να κρατηθείτε στεγνοί. Περιοριστείτε σε μέτριους ρυθμούς σκαψίματος για να αποφύγετε την υπερβολική εφίδρωση και το πάγωμα. Να εναλλάσσεστε συχνά με τους συντρόφους σας.

Επιβίωση στο δάσος και στο χιόνι

· Σκάψτε αρχικά μια τρύπα σχήματος Τ μέσα από την οποία θα προχωρήσετε σιγά -σιγά προς τα μέσα διαμορφώνοντας τον κύριο χώρο της σπηλιάς. Οι διαστάσεις της σπηλιάς πρέπει να είναι περίπου 1,5 μέτρο βάθος, 2 μέτρα πλάτος και 1 μέτρο ύψος, μέγεθος βολικό για δύο ανθρώπους.
· Όταν τελειώσετε τη βασική διάνοιξη κλείστε με μπλοκ χιονιού το άνω μέρος του Τ. της αρχικής τρύπας και αφήστε το κάτω μέρος για είσοδο στο καταφύγιο.. Προνοήστε από την αρχή ώστε η είσοδος να είναι χαμηλότερα από το επίπεδο του δαπέδου της σπηλιάς. Μ’ αυτόν τον τρόπο δεν εισέρχονται στη σπηλιά εξωτερικά κρύα ρεύματα αέρα, ενώ ο ζεστός αέρας του εσωτερικού κρατιέται μέσα.
· Η οροφή πρέπει να γίνει κατά το δυνατό θολωτή για να είναι πιο ανθεκτική και να βουλιάζει λιγότερο. Το πάχος του χιονιού πάνω από την οροφή πρέπει να είναι τουλάχιστον 30 εκατοστά ώστε να εξασφαλιστεί η αντοχή της. Εξομαλύνετε τυχόν προεξοχές, ώστε η επιφάνεια της οροφής να γίνει λεία και το χιόνι που λιώνει από τη θερμότητα να κυλά πάνω στα πλευρικά τοιχώματα. Σκάψτε ένα μικρό αυλάκι στη βάση του εσωτερικού τοίχου για να αποχετεύεται έξω το νερό. Ανοίξτε στην οροφή δυο τρύπες για εξαερισμό.
· Τοποθετείστε στο δάπεδο μια αλουμινοκουβέρτα ή κάτι άλλο αδιάβροχο, ώστε να πετύχετε καλύτερη μόνωση και ν’ αποφεύγετε να μουσκέψει ο ρουχισμός και ο εξοπλισμός. Ανάψτε ένα κερί σα θερμαντικό μέσο (μπορεί από μόνο του να κρατήσει τη θερμοκρασία στον 1 C). Σημαδέψτε την περιοχή γύρω από τη σπηλιά, έτσι ώστε να γίνει εμφανής η ύπαρξή της και να μη περπατήσει κανείς στην οροφή της.
· Προσαρμόστε τη χιονοσπηλιά στις ανάγκες της διαμονής σας με μόνο περιορισμό το χρόνο και την ενέργεια που θα αφιερώσετε. Μικρές κρύπτες μπορούν να σκαφτούν στους τοίχους προκειμένου να αποθηκεύσετε τα μποτάκια, τα σκεύη μαγειρικής, το καμινέτο και οτιδήποτε άλλο. Στο Σχήμα 5 παρουσιάζονται όλα τα χαρακτηριστικά μιας τυπικής χιονοσπηλιάς.

Ιγκλού

Τα ιγκλού αποτελούν εναλλακτική λύση όταν οι συνθήκες δεν επιτρέπουν την κατασκευή άλλου χιονοκαταφυγίου, αλλά απαιτούν ιδιαίτερη τεχνική και σχεδόν διπλάσιο χρόνο για να χτιστούν σε σχέση με τις χιονότρυπες και τις χιονοσπηλιές.

Επιβίωση στο δάσος και στο χιόνι

Το παραδοσιακό θολωτό ιγκλού κατασκευάζεται από παγότουβλα, που χτίζονται σπειρωτά από τη βάση προς την κορφή. Η κατασκευή δεν εξαρτάται τόσο από το βάθος του χιονιού, αλλά από τη σωστή σύσταση χιονιού για την παρασκευή του χιονότουβλου. Τα εργαλεία που απατούνται είναι φτυάρι και πριόνι χιονιού.
Το υγρό συμπυκνωμένο χιόνι, δίνει τούβλα που κολλούν και παραμένουν στη θέση τους. Είναι όμως βαριά και δύσκολα στο χειρισμό τους. Το χιόνι που συμπυκνώνεται από τον αέρα είναι πιο κατάλληλο και εύκολο στο χτίσιμο. Εάν το χιόνι δεν είναι μαλακό, πιέστε το προς τα κάτω και αφήστε το να στερεοποιηθεί για λίγο πριν αρχίσετε να διαμορφώνετε τα χιονότουβλα. Το κάθε τούβλο πρέπει να έχει διαστάσεις περίπου 80 x 40 x 40 εκατοστά. Χρησιμοποιείστε μικρότερα τούβλα εάν το χιόνι είναι φτωχό ή βαρύ, αλλά τότε η κατασκευή του ιγκλού θα πάρει περισσότερο χρόνο.

Επιβίωση στο δάσος και στο χιόνι

Για το χτίσιμο ξεκινήστε με το μονοπλόκ της βάσης. Υπολογίστε μια εσωτερική διάμετρο 3 μέτρων για τη βάση του ιγκλού, ώστε να φιλοξενηθούν άνετα τέσσερα άτομα. Τοποθετείστε τα πρώτα τούβλα και κόψτε τα υπό γωνία για να συνεχίσετε το χτίσιμο ανεβαίνοντας σπειροειδώς στην αμέσως επόμενη σειρά. Δώστε στο τοίχωμα κλίση προς τα μέσα, από την πρώτη κιόλας σειρά τούβλων, ώστε να δημιουργηθεί σπείρωση που προοδευτικά να μικραίνει προς τα πάνω. Προσοχή μην σας ξεφύγει σε ύψος το ιγκλού γιατί θα δυσκολευτείτε στη διαμόρφωση της οροφής.
Ένα άτομο εργάζεται στο εσωτερικό του ιγκλού, μορφοποιώντας, τοποθετώντας και αρμολογώντας τα τούβλα. Οι υπόλοιποι εργάζονται έξω κόβοντας και κουβαλώντας τούβλα και αρμολογώντας τον εξωτερικό τοίχο. Αφού φτιαχτεί και η κορφή του ιγκλού, διευρύνετε τον εσωτερικό χώρο και φτιάξτε μια αψιδωτή είσοδο. Όπως και στην περίπτωση της χιονοσπηλιάς, το επίπεδο του δαπέδου του ιγκλού πρέπει να βρίσκεται ψηλότερα από το επίπεδο της εισόδου του. Επίσης απαιτείται καλός αερισμός.

Πηγή: Σημειώσεις Ορειβασίας 2000, Άρης Θεοδωρόπουλος

Αναδημοσίευση από: http://www.ftiaxno.gr/2014/01/epiviosi-sto-dasos-kai-sto-hioni.html

Τη νύχτα η ολική έκλειψη «υπερπανσελήνου» – Τι ώρα μπορείτε να δείτε το σπάνιο φαινόμενο (βίντεο της NASA)

Μία πανσέληνος με το φεγγάρι να είναι το μεγαλύτερο που μπορεί να υπάρξει, η λεγόμενη και υπερπανσέληνος, θα εξαφανιστεί τελείως λόγω ολικής έκλειψης. Κάτι τέτοιο είχε να συμβεί πάνω από τρεις δεκαετίες.Εάν δεν θέλετε να χάσετε το θέαμα που είναι ορατό και από την Ελλάδα δεν πρέπει να κοιμηθείτε.

Σήμερα, ξημερώματα, όσοι είναι ξύπνιοι στην Ελλάδα και σε πολλές άλλες χώρες, θα έχουν την ευκαιρία να παρατηρήσουν μια ολική έκλειψη υπερμεγέθους Σελήνης. Στην Ελλάδα, το φαινόμενο θα φθάσει στο μέγιστο σημείο του περίπου στις έξι παρά δέκα το πρωί.

Το αξιοσημείωτο είναι ότι η, ούτως ή άλλως θεαματική, ολική έκλειψη θα συμβεί κατά τη διάρκεια της λεγόμενης «υπερπανσελήνου», καθώς η πανσέληνος θα λάβει χώρα, όταν η Σελήνη θα βρίσκεται στο περίγειο, δηλαδή στο κοντινότερο σημείο της από τη Γη. Αυτό σημαίνει ότι η διάμετρος του υπό έκλειψη φεγγαριού θα φαίνεται μεγαλύτερη σε σύγκριση με τις προηγούμενες εκλείψεις.

Η έκλειψη -εφόσον το επιτρέπει ο κατά τόπους καιρός- θα είναι ορατή από την Ευρώπη, την Αφρική, την Αμερική και τη δυτική Ασία. Προηγήθηκε στις 13 Σεπτεμβρίου μια μερική σεληνιακή έκλειψη, η οποία όμως ήταν ορατή μόνο από τη Νότια Αφρική και από τους… πιγκουίνους της Ανταρκτικής.

Κάτι ανάλογο -συνδυασμός ολικής έκλειψης και υπερπανσελήνου- είχε συμβεί μόνο πέντε φορές μετά το 1900: το 1910, το 1928, το 1946 και για τελευταία φορά το 1982, ενώ δεν θα ξανασυμβεί πριν από το 2033, σύμφωνα με τη NASA. Ασφαλώς ολικές εκλείψεις «κανονικής» και όχι «σούπερ» Σελήνης συμβαίνουν πολύ πιο συχνά (περίπου κάθε δυόμισι χρόνια).

Στην Ελλάδα θα είναι ορατή ολόκληρη η ολική φάση της έκλειψης, καθώς και ολόκληρη η μερική φάση της στα δυτικά της χώρας μας. Ορισμένες περιοχές της ανατολικής Ελλάδας θα χάσουν μερικά λεπτά από το τέλος της μερικής φάσης, καθώς η Σελήνη εκεί θα δύσει μερικά λεπτά νωρίτερα.

Κατά τη διάρκεια της ολικής φάσης της έκλειψης, η Σελήνη θα βρίσκεται στο δυτικό-νοτιοδυτικό ουρανό. Οι ακριβείς χρόνοι του φαινομένου στη χώρα μας, σύμφωνα με τους αστρονόμους, θα έχουν ως εξής:

– Έναρξη έκλειψης παρασκιάς: 3:11 πμ

– Έναρξη μερικής έκλειψης: 4:07 πμ

– Έναρξη ολικότητας: 5:11 πμ

– Μέγιστο έκλειψης: 5:47 πμ

– Τέλος ολικότητας: 6:23 πμ

– Τέλος μερικής έκλειψης 7:27 πμ

– Τέλος έκλειψης παρασκιάς 8:22 πμ (η Σελήνη θα έχει ήδη δύσει).

Η έκλειψη που θα πραγματοποιηθεί σήμερα, είναι η τέταρτη και τελευταία ολική σεληνιακή έκλειψη της τελευταίας διετίας. Οι προηγούμενες ολικές εκλείψεις έλαβαν χώρα στις 15 Απριλίου 2014, 8 Οκτωβρίου 2014 και 4 Απριλίου 2015.

Κατά την σημερινή έκλειψη, το φεγγάρι θα φαίνεται κατά 14% μεγαλύτερο και κατά 30% φωτεινότερο από ό,τι στην προηγούμενη φετινή έκλειψη, επειδή θα βρίσκεται στο κοντινότερο στη Γη σημείο της ελλειπτικής τροχιάς του (σε απόσταση 363.700 χιλιομέτρων), ενώ την περασμένη άνοιξη βρισκόταν αντίθετα στο πιο μακρινό του (σε απόσταση 405.600 χιλιομέτρων).

Ενώ η φετινή ανοιξιάτικη ολική έκλειψη διήρκεσε λιγότερο από πέντε λεπτά, της Δευτέρας θα διαρκέσει πάνω από 70 και συνολικά πάνω από τέσσερις ώρες μαζί με την παρασκιά και την μερική έκλειψη. Είτε με ερασιτεχνικό τηλεσκόπιο, είτε μια κυάλια, είτε με γυμνά μάτια, θα μπορεί κανείς να παρακολουθήσει το φαινόμενο.

Πηγή: http://www.koutipandoras.gr

Άπληστον Κέρδος

aplistonkerdos-afisa

Κατεβάστε την ταινία από αυτήν την σελίδα, πατώντας Download: https://vimeo.com/omniatv/aplistonkerdos

English subtitles (.srt)

IMDB | 15ο ΦΝΘ

Μια δεκαπενταετία αγώνων για τη γη, τον αέρα και το νερό, από τους κατοίκους της Βόρειας Ελλάδας, ενάντια στους σύγχρονους χρυσοθήρες.

Η ιστορία και το περιεχόμενο του κινήματος κατά της εξόρυξης και της μεταλλουργίας χρυσού ξεδιπλώνεται καθώς μιλούν πρόσωπα από τις τοπικές κοινωνίες που αφιέρωσαν τη ζωή τους στην ενημέρωση, την αφύπνιση και την δικτύωση των τοπικών κινημάτων.

Η αντίσταση στα μεταλλεία ξεκινά απ’ τη Χαλκιδική, περνά στη Θράκη, στο Κιλκίς, ενώνει χριστιανούς και μουσουλμάνους και, αφού, περνάει τα σύνορα και δίνει τα χέρια με τα αντίστοιχα κινήματα αντίστασης στη Βουλγαρία και την Τουρκία, δυναμώνει τη φωνή της με πράξεις.

Όλες οι πτυχές του θέματος των μεταλλείων παρουσιάζονται καθώς τα δρώντα υποκείμενα κουβεντιάζουν «ήσυχα κι απλά» κάτω απ’ τη σκιά των δέντρων του αρχέγονου δάσους των Σκουριών, στο δρόμο για τις Σάπες, στις διαδηλώσεις και τις συγκρούσεις, στις γειτονιές και τα σπίτια τους.

Διάρκεια: 67′

Σκηνοθεσία: Γιάννης Καρυπίδης

Αφηγητές: Τόλης Παπαγεωργίου, Ανέστης Στρατιάδης

Στίχοι-Μουσική-Ερμηνεία: Χρήστος Χατζόπουλος

Παραγωγή: Παρατηρητήριο Μεταλλευτικών Δραστηριοτήτων, OmniaTV, AgitProp.

Πρώτη προβολή: Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης 2013

Πρώτη τηλεοπτική μετάδοση: αυτοδιαχειριζόμενη ΕΡΤ3 (Μάρτιος 2015)

Άδεια Creative Commons
Το έργο με τίτλο Άπληστον Κέρδος από τον δημιουργό Γιάννη Καρυπίδη διατίθεται με την άδεια Creative Commons Αναφορά Δημιουργού-Μη Εμπορική Χρήση-Όχι Παράγωγα Έργα 4.0 Διεθνές .
Παροχή δικαιωμάτων πέρα από τα πλαίσια αυτής της άδειας μπορεί να είναι διαθέσιμη στο https://omniatv.com/contact.

Creative Commons License
Greedy Profit (Άπληστον Κέρδος) by Yiannis Karypidis (Γιάννης Καρυπίδης) is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
Permissions beyond the scope of this license may be available at https://omniatv.com/contact.

«Είδα τί σημαίνει αφοσίωση σ’ έναν σκοπό»
Δυο λόγια με τον σκηνοθέτη για την ταινία

– Τί σημαίνουν τα ορυχεία και η μεταλλουργία χρυσού για τους κατοίκους της Β. Ελλάδας; Πώς οι τοπικές κοινωνίες προσλαμβάνουν αυτές τις δραστηριότητες;

– Οι τοπικές κοινωνίες, στην περίπτωση της εξόρυξης και μεταλλουργίας χρυσού, λειτούργησαν και σαν τοπικές και σαν κοινωνίες.

Τοπικές, γιατί προέταξαν την σωτηρία του τόπου τους από τις όντως καταστροφικές μεταλλευτικές δραστηριότητες και αγωνίζονται γι’αυτό.

Στην περίπτωση της Θράκης αυτό αποτυπώνεται τόσο στις κατά καιρούς μαζικότατες εκδηλώσεις αντίθεσης «στο χρυσό θάνατο» όσο και στις σχεδόν ομόφωνες αποφάσεις όλων των αυτοδιοικητικών οργάνων κάθε βαθμού, σε βάθος δεκαπενταετίας.

Η περίπτωση της Χαλκιδικής, λόγω της ομηρίας των εργαζομένων στην εταιρεία, εμφανίζει διαφορετικά χαρακτηριστικά αλλά εκτός απο τις γνωστές στο πανελλήνιο, και όχι μόνο, κινητοποιήσεις των αντιδρώντων στο έγκλημα στις Σκουριές, είχαμε πρόσφατα και την ανάδειξη στη δημοτική αρχή ενός ψηφοδελτίου που συγκροτήθηκε με αμεσοδημοκρατικές διαδικασίες βάσης, μαζικότατες, βάζοντας τέρμα στην απόλυτη κυριαρχία της εταιρείας για δεκαετίες.

Και εδώ οι δυναμικές κινητοποιήσεις και η αποτροπή της καταστροφής έρχονται από αρκετά χρόνια πίσω.

Κοινωνίες, γιατί για πρώτη φορά υπερβαίνοντας πολιτικούς, ταξικούς, κοινωνικούς, θρησκευτικούς και πάσης φύσεως διαχωρισμούς, διεκδίκησαν το δικαίωμα να αποφασίζουν αυτές για το μέλλον του τόπου τους, αρνούμενες να περιοριστούν στο σήμερα και αναλαμβάνοντας την ευθύνη για τις επερχόμενες γενεές.

– Το «Άπληστον Κέρδος» βασίζεται σε δύο προσωπικές αφηγήσεις ανθρώπων που μάχονται τις εξορύξεις με προσωπικό κόστος. Αλλά κερδίζουν κάτι, ως πρόσωπα, ως άνθρωποι, απ’ αυτήν τους την δράση;

– Αναμφισβήτητα ναι. Και μάλιστα πολλά. Είδα την αγωνία στα πρόσωπά τους αλλά είδα και άπειρη ικανοποίηση.

Είδα τι σημαίνει αφοσίωση σ’ έναν σκοπό, ολοκληρωτικό δόσιμο σε κάτι που σε υπερβαίνει και αξίζει τον κόπο, νοηματοδοτεί την ύπαρξη. Ο Τόλης Παπαγεωργίου, ο βασικός αφηγητής, λέει χαρακτηριστικά ότι το σπουδαιότερο πράγμα από τον πολύχρονο αυτόν αγώνα ήταν οι άνθρωποι που γνώρισε.

– Εσύ προσωπικά, κέρδισες κάτι από την διαδικασία της δημιουργίας αυτής της ταινίας;

– Έκανα πολλά βήματα στο να δαμάσω τον εγωισμό μου απ’ τη μια, και βρέθηκα στην καρδιά ενός γνήσιου, ακηδεμόνευτου, από τα κάτω χτισμένου, νικηφόρου κινήματος από την άλλη.

– Πώς νομίζεις ότι διαφέρουν οι αντιλήψεις των εταιρειών απ’ αυτές των αντιστεκόμενων περί «κοινωνίας», περί «κοινού καλού»;

– Εάν οι εταιρείες δεν ενδιαφέρονταν αποκλειστικά για το κέρδος – και μάλιστα με άπληστο τρόπο – και κάθονταν να λογαριάσουν ανθρώπους και ανθρώπινες αξίες, δεν θα ήταν εταιρείες. Είναι στη «φύση» τους.

Οι αντιστεκόμενες κοινωνίες, πάλι, ριζοσπαστικοποιούνται – και δεν εννοώ πολιτικά αλλά κυρίως ότι θέτουν επί τάπητος το ζήτημα των επερχόμενων γενεών, μιλάνε για τα παιδιά τους και για τα εγγόνια τους.

– Πού νομίζεις ότι βρίσκεται το σύνορο (όπου και διεξάγεται η μάχη) ανάμεσα στο όφελος των ανθρώπινων οντοτήτων και το συμφέρον μιας οικονομικής οντότητας;

– Ο αγώνας ανάμεσα  στην «εταιρεία» και τις τοπικές κοινωνίες είναι εκατονταετής: τόσο διαρκούν τα συμβόλαια παραχώρησης. Η όποια σημερινή μας νίκη θα ειναι πύρρειος, αν δεν αφήσει παρακαταθήκη για τους επόμενους. Απέναντι στην απληστία αντιτάσσεται η αγάπη για τον τόπο, η αξιοπρέπεια και μια αίσθηση ανθρωπιάς. Η μητέρα των μαχών στην συγκυρία πάντως είναι οι Σκουριές.

Αύγουστος 1944: Το Ολοκαύτωμα των Τσιγγάνων

158300-roma62080

Βερολίνο 1933. Η Νύχτα των Κρυστάλλων.  Το ναζιστικό καθεστώς προωθεί μια κοινωνική συνοχή στηριγμένη στο ναρκισσισμό του «εθνικού εμείς», καθιστώντας την κοινωνία πρόθυμη να υπερασπιστεί με κάθε τρόπο τη φυλετική της καθαρότητα. Τα πρόσωπα (και άρα οι πολίτες) κρύβονταν συχνά πίσω από την απρόσωπη άρεια συλλογική ψυχή, επενδύοντας στα γυμνασμένα σώματα των μαχητών και στην αδρή «καθαρότητα» του δημόσιου χώρου βασικές κοινωνικές και ψυχολογικές προσδοκίες τους, αλλά και τις εξατομικευμένες ευθύνες τους.

 Στο καθεστώς αυτό συνοδεύουν λίγο λίγο τους Εβραίους στη φρικιαστική πορεία του «αποδιοπομπαίου τράγου» οι αριστεροί, αρκετοί φιλελεύθεροι, οι ομοφυλόφιλοι, τα άτομα με ειδικές ανάγκες και οι Αθίγγανοι. Μια κοινωνία καθαρών που στο όνομα της καθαρότητας βρωμίζει πιο πολύ από κάθε άλλη φορά, πετώντας «ακάθαρτους»(!) ανθρώπους στα στρατόπεδα όπως τα άπλυτα ρούχα σε μια βιαστική επίσκεψη στο πίσω μέρος της ντουλάπας.

Βερολίνο 10 χρόνια μετά. Δεκαπέντε Νοεμβρίου του 1943: Ο αρχηγός των SS Χάινριχ Χίμλερ εκδίδει την πιο υποτιμημένη στην ιστορία του Ολοκαυτώματος διαταγή, με την οποία οι τσιγγάνοι εξομοιώνονταν με τους εβραίους, όσον αφορά το (μη) ανθρώπινο στάτους τους στην ναζιστική κοινωνία. Το άμεσο αποτέλεσμα αυτής της απόφασης ήταν κοντά ένα  εκατομμύριο  τσιγγάνοι να οδηγηθούν σε στρατόπεδα συγκέντρωσης, όπως και οι εβραίοι συμπολίτες τους, και να βρουν φρικτό θάνατο στα κρεματόρια των Ναζί. Το δικό τους Ολοκαύτωμα το ονομάζουν στη γλώσσα τους Ποράιμος (Porrajmos), δηλαδή Αφανισμό.

Αλλά η Διαδρομή προς τον Αφανισμό δεν δημιουργήθηκε μέσα σε 10 μόλις χρόνια. Η πορεία των Τσιγγάνων στην Ευρώπη είναι γεμάτη με ιστορίες εθνοκάθαρσης, εξευτελισμού, βασανιστηρίων, απαγωγών παιδιών, καταναγκαστικής εργασίας αποκλεισμού από κάθε απόπειρα (ηθελημένης ή αθέλητης) «ενσωμάτωσης» ή τριβής και παιδείας. «Το 16ο και 17ο αιώνα, ο διωγμός των τσιγγάνων είναι καθεστώς σε όλη την Ευρώπη με διάφορες μορφές: εξόντωση με «φωτιά και σίδερο» στη Γαλλία, καταδίκη σε εξορία όλων ανεξαιρέτως από την Ισπανία, κρέμασμα στην Αγγλία και προσπάθειες εξαναγκασμένης αφομοίωσης σε άλλες χώρες. Στη Ρουμανία ήταν για αιώνες σκλάβοι: η μακραίωνη δουλεία τους τερματίστηκε μόλις το 1856. Ο διωγμός των τσιγγάνων έφτασε όμως στη συμβολική και υλική κορύφωσή του στη ναζιστική Γερμανία», αποκαλύπτοντας μια από τις πιο ενδιαφέρουσες αντιφάσεις στην ιδεολογία των Ναζί, και την δυνατότητα ως δυναμικά εξελισσόμενη ιδεολογική κατασκευή να εξοντώσουν στο μέλλον ακόμη και Άρειους την καταγωγή, καθώς η εδραιωμένη σε κριτήρια φόνου συνοχή της κοινωνίας τους εξελισσόταν από τις οικονομικές και ιστορικές περιστάσεις:

Όπως έχει επισημανθεί «στα πρώτα χρόνια του Τρίτου Ράιχ οι Ρομά αποτέλεσαν ένα πρόβλημα για τη φυλετική ιδεολογία του Χίτλερ. Ήδη είχε επικρατήσει ως πιο αξιόπιστη η εκδοχή ότι οι Ρομά είχαν μεταναστεύσει περίπου τον 11ο αιώνα μ.Χ από την περιοχή Punjab της Ινδίας αφού η γλώσσα τους είχε αξιοσημείωτες ομοιότητες με τα ινδικά και την αρχαία σανσκριτική. Με άλλα λόγια οι Ρομά μιλούσαν μία Ινδο-ευρωπαϊκή γλώσσα, απόδειξη της Άρειας καταγωγής τους.»

Οι Ναζί όμως είχαν αποφασίσει να εξαφανίσουν τους Ρομά αφού ήδη από το 1933 με την περίφημη έκθεση «το θαύμα της ζωής» είχαν εξαγγείλει το στόχο τους: να σταματήσουν την αναπαραγωγή της «ανάξιας να βιωθεί» ζωής. «Τελικά ο ναζί φυλετιστής Hans Gunther προσέθεσε έναν κοινωνικοοικονομικό παράγοντα στην θεωρία της φυλετικής καθαρότητας. Αν και παραδέχτηκε ότι οι Ρομά είναι πράγματι απόγονοι Άρειων, προσέθεσε ότι ανήκαν στις φτωχές τάξεις και ανακατεύτηκαν με τις «κατώτερες» φυλές κατά τη διάρκεια της περιπλάνησής τους». Αυτή η φυλετική επιμειξία με τον ταξικό προσανατολισμό, «που εξηγούσε τη φτώχια και το νομαδισμό τους, απειλούσε την άρεια ομοιογένεια». Οι τσιγγάνοι έγιναν έτσι άθελά τους ο λόγος να μπολιαστεί ο καθαρός ναζί φυλετισμός με κοινωνικά κριτήρια και το 1935 με τους νόμους της Νυρεμβέργης μπήκαν στην κατηγορία των «ακοινωνικών» και έτσι τους αφαιρέθηκε η ιθαγένεια και μαζί της το στάτους του ανθρώπου και του πολίτη.

Το 1942 ο Χίμλερ διέταξε τη μεταφορά των Ρομά στο Άουσβιτς Μπιρκενάου, διαταγή που αντιστοιχούσε στην απόφαση για την «τελική λύση» στο εβραϊκό «πρόβλημα». Το Νοέμβριο του 1943 οι Ρομά μπήκαν στο ίδιο επίπεδο με τους Εβραίους και τοποθετήθηκαν σε στρατόπεδα εξόντωσης. Στις 2 Αυγούστου του 1944 εξοντώθηκαν σε θαλάμους αερίων όσοι είχαν απομείνει στο Άουσβιτς, σηματοδοτώντας μια από τις φρικτότερες ημέρες στην ιστορία της ανθρωπότητας.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις, ο αριθμός των τσιγγάνων που έχασαν τη ζωή τους στα στρατόπεδα συγκέντρωσης αγγίζει τις 800.000 ψυχές, ενώ και οι ναζιστικές κυβερνήσεις της Ουγγαρίας, της Ρουμανίας και της Κροατίας είχαν τη δική τους συνεισφορά στον μακάβριο απολογισμό. Όμως, ο δικός τους Αφανισμός παραμένει άγνωστος ίσως επειδή οι τσιγγάνοι ή Ρόμα δεν κατάφεραν ποτέ να συγκροτήσουν αστική τάξη ώστε να δημιουργήσουν την δική τους μεγάλη αφήγηση μέσα από έναν πολιτισμό γραφής ή κρατική οντότητα για να υποστηρίξει την υπόθεσή τους.

Και όμως μελετητές υποστηρίζουν ότι σχεδόν ολόκληρος ο τσιγγάνικος πληθυσμός εξοντώθηκε στην Κροατία, την Εσθονία, τη Λιθουανία, αλλά και χώρες του «Ευρωπαϊκού πυρήνα» όπως το Λουξεμβούργο και η Ολλανδία.

«Η πληθυσμιακή ομάδα των Τσιγγάνων (Ρομά, Σίντι και Μανούς) πλήρωσε το μεγαλύτερο φόρο αίματος από κάθε άλλη, αν οι δολοφονίες μελών της συγκριθούν με το συνολικό πληθυσμό της. H σφαγή των Σίντι (Γερμανοί Τσιγγάνοι) και των Ρομά δεν αναγνωρίζεται σήμερα (τουλάχιστον μέχρι πρόσφατα) ως γενοκτονία, και το 2005 όταν έγινε η μεγάλη εκδήλωση για τα εγκαίνια του μνημείου του Ολοκαυτώματος στο Βερολίνο από το μνημείο – και από τη Μνήμη – αποκλείστηκαν (και) τα θύματα Τσιγγάνοι.» Αλλά το ιντερμέτζιο του Ολοκαυτώματος, που θα έκαιγε μια ολόκληρη ήπειρο και εκατομμύρια από τους χριστιανικούς της και όχι μόνο πληθυσμούς, έχοντας ως θύμα πέρα από τις ζωές και τον ίδιο τον πολιτισμό της, περιλάμβανε και τους Τσιγγάνους.

«Όπου πήγαμε στρέψαμε το γιο ενάντια στον πατέρα και κάναμε το φίλο, του φίλου του εχθρό» έγραψε ο Μπρεχτ στο «Τρόμος και Αθλιότητα του Γ’ Ράιχ». Όμως ο ναζισμός, παρ’ όλο που άφησε πίσω έναν κόσμο ερειπωμένο, δεν έχει «ψοφήσει»: Είναι ακόμη παρών,  κρυμμένος χρόνια μέσα στο κουκούλι του, όπως θύμιζε ο Πρίμο Λέβι, και σήμερα βγάζει σιγά σιγά το κεφάλι του έξω και μας κοιτά, μικρό μάτι του σκότους που μεγαλώνει το μέσα κι έξω μας σκότος. Από μια πολιτική τάξη που θέλει ή ανέχεται  (καθένας κι ένα αξίωμα, σαν το πουλί μες το κλουβί του, δεν έγραψε ο Σεφέρης;) την ιστορική ροή προς την νέα δουλεία για τους πολλούς γραφικοποιώντας κάθε αντίσταση μιας φύσης ανθρώπινης που πρέπει να πεθάνει, και από μια κοινωνία που από την Αραβοφοβία (πχ κατσαριδοποίηση των Παλαιστινίων) μέχρι τον αντισημιτισμό, και από τους Τζιχαντιστές στην Ανατολή μέχρι τους νεοναζί στην Δύση (ο Μπρέιβικ ζει ανάμεσα μας), οι φυλετικοθρησκευτικές αναγνώσεις όλων των πλευρών  διαχέονται ως κυρίαρχος λόγος για να συγκαλύψουν τις οικονομικοπολιτικές αιτίες, αποτελώντας το πιο γόνιμο χωράφι για το «Θηρίο».

Σε έναν κόσμο που τον αφήνουν πολιτικά και φιλοσοφικά απαίδευτο για να τον χειραγωγούν διαρκώς, που χειραγωγώντας τον φόβο και την ανάγκη του (αλλά και τις υπαρκτές του αντιθέσεις σε σχέση με το καλό και το κακό), αλληλοεξοντώνεται ευκολότερα από ό,τι οργανώνεται για να σωθεί, ο ναζισμός, παρ’ όλο που άφησε πίσω του έναν κόσμο ερειπωμένο, δεν έχει «ψοφήσει»: Χρόνια προετοίμαζε την αλλαγή του για να εμφανιστεί ξανά με καινούργιο πρόσωπο, μη αναγνωρίσιμο, πιο αξιοσέβαστο, προσαρμοσμένος στις καινούργιες συνθήκες ενός πλανήτη ο οποίος έβγαινε από την καταστροφή που ο ίδιος ο φασισμός είχε προκαλέσει» (Λέβι). Κι όμως το παλίμψηστο του αποτελείται από τις πολλές μικρές μας συμπεριφορές, και από τις πολλές μας απουσίες από όλες τις σημαντικές για μας αποφάσεις, πρεζομένοι και πρεζομένες μπροστά στην μιντιακή αναπαράσταση ενός κόσμου που όσο πεθαίνει τόσο πιο έντονα μακιγιάρεται.
Η Άρεντ όριζε ως το πιο σημαντικό καθήκον μας στον αντιφασιστικό αγώνα και στην παροχή της αντίστοιχης αντιφασιστικής παιδείας το να προσπαθήσουμε να κατανοήσουμε τι είναι αυτό που μετατρέπει απλούς ανθρώπους σε όργανα του ολοκληρωτισμού. Είχε επισημάνει πως ο μέγιστος κίνδυνος δεν προέρχεται μονάχα από την ατόφια συγκρότηση του ναζισμού (γι’ αυτό και υπάρχει κι ένας βαθιά συστημικός αντιφασισμός… ένας αντιφασισμός που δρα λεκτικά ως πεδίο συνοχής της διαπλοκής της μεταδημοκρατίας την ίδια στιγμή που πρακτικά τον και την υπο-στηρίζει) αλλά από την τάση απενοχοποίησης και αποδοχής συγκεκριμένων καθεστώτων και συμπεριφορών μπροστά στην σύγκριση με το απόλυτο Κακό.

Σήμερα η προειδοποίησή της ακούγεται ίσως περισσότερο επίκαιρη από ποτέ και συμπυκνώνει την απειλή του ναζισμού και την μέγιστη ανηθικότητα της ύπαρξης αντιφασισμού πολλών ταχυτήτων, της αποδοχής να υπάρχουν ξεχασμένα ολοκαυτώματα όπως των Ρομά, αφανισμένων διπλά, ως Άνθρωποι κι ως Μνήμη: «Ο μεγαλύτερος κίνδυνος στο να αναγνωρίσουμε τον ολοκληρωτισμό ως την κατάρα του αιώνα θα ήταν μια τέτοια εμμονή με αυτόν που θα μας εμποδίζουμε να δούμε τα πολλά εκείνα μικρά και όχι τόσο μικρά κακά με τα οποία είναι στρωμένος ο δρόμος προς την κόλαση.» Και όταν φτάσουμε εκεί στο όνομα της «καλύτερης θέας», στο όνομα της «προόδου», θα μπορούμε (θα επιβάλλεται) να πέσουμε από την κορυφή της κλίμακας «με το κεφάλι προς τα κάτω». Porrajmos, δηλαδή Αφανισμός

eagainst.com
athriskos.gr
exandasdocumentaries.com
agon.gr

Πηγή : http://tvxs.gr